SVETAČNIK 14. SEPTEMBAR

14. septembar 2014.

POČETAK CRKVENE GODINE (ili: načalo indikta)

Prvi Vaseljenski Sabor opredelio je, da se godina crkvena počinje 1. septembra / 14. septembra. Mesec septembar je bio kod Jevreja početkom nove građanske godine, mesec zbiranja plodova i prinošenja žrtvi blagodarnosti Bogu. U vreme ovoga praznovanja Gospod Isus ušao je u sinagogu u Nazaretu, otvorio knjigu proroka Isaije i pročitao reči: Duh je Gospodnji na meni; za to me pomaza da javim jevanđelje ništim; posla me da iscelim skrušene srcem; da propovedam zarobljenim otpuštenje i slepim prozrenje; da oglasim godinu milosti Gospodnje i dan osvete. Još je ovaj mesec septembar znamenit u istoriji hrišćanstva, što u njemu car Konstantin Veliki održava pobedu nad Maksencijem, neprijateljem vere Hristove, a toj pobedi sledovaše sloboda hrišćanske veroispovesti u celoj rimskoj carevini. Dugo vremena je i građanska godina u hrišćanskom svetu računata, kao i crkvena od 14. septembrapa . Kasnije je prenesena na 1. januar, najpre u zapadnoj Evropi, a po tom i u Rusiji u vreme Petra Velikog.

PREPODOBNI SIMEON STOLPNIK

Sv. Simeon Stolpnik je bio rodom Sirjanin, od seljačkih roditelja. U 18. godini odbegao od roditelja i zamonašio se. Predavao sebe najtežim podvizima, ponekad posteći po 40 dana. Po tom se predade naročitom podvigu, dotle nepoznatom, naime: da danonoćno stoji na stubu u neprestanoj molitvi. Njegov stub najpre bi visok 6 lakata, posle mu podigoše jedan od 12, pa od 22, pa od 36, i najzad od 40 lakata visine. Njegova majka Marta dva puta dolažaše da ga vidi, no on je ne hte primiti, nego joj sa stuba reče: „Ne uznemiravaj me sad, majko moja, ako se udostojimo videćemo se u onom svetu.“ Pretrpe sv. Simeon bezbrojne napasti od demona, no on ih sve pobedi molitvom Bogu. I sotvori svetitelj čudesa velika i mnogobrojna isceljujući rečju i molitvom mnoge bolesnike. Oko njegovog stuba sticaše se narod sa svih strana, bogati i ubogi, carevi i robovi. I on svima pomagaše nekome povraćajući zdravlje telesno, nekome pružajući utehu i pouku a nekoga izobličavajući zbog jeretičkog verovanja. Caricu Evdokiju tako odvrati od jeresi Evtihijeve i povrati Pravoslavlju. Podvizavaše se u vreme cara Teodosija Mlađeg, Markijana i Lava Velikog. Ovaj prvi stolpnik u hrišćanstvu i veliki čudotvorac Simeon sveti požive 103. godine i upokoji se u Gospodu 1. septembra po julijanskom odnosno 14. septembra po gregorijanskom kalendaru 459. godine. Njegove mošti prenesene u Antiohiju u crkvu njegovog imena.

SABOR SRPSKIH SVETITELJA

Ovoga dana spominju se ne svi srpski svetitelji uopšte nego samo nekoliko arhiepiskopa i patrijaraha, i to Sv. Sava, prvi srpski arhiepiskop, nazvan ravnoapostolnim; Arsenije, naslednik Sv. Save, veliki jerarh i čudotvorac; Sava II, sin prvovenčanog kralja Stefana, živeo u Jerusalimu poduže vreme, naziva se „sličan Mojseju u krotosti (Srbljak)“; Nikodim, podvizavao se u Sv. Gori i bio iguman Hilendarski, po tom arhiepiskop „sve srpske i pomorske zemlje“; Joanikije, najpre arhiepiskop, a od 1346. god. patrijarh, preminuo, 1349. god; Jefrem, podvižnik, izabran preko svoje volje za patrijarha u vreme kneza Lazara 1376. god, i krunisao Lazara, po tom se otkazao prestola patrijaršeskog i povukao se u samoću; Spiridon, naslednik Jefremov, skončao 1388. god; Makarije obnovio mnoge stare zadužbine, štampao crkvene knjige u Skadru, Veneciji, Beogradu i na drugim mestima, podigao čuvenu trpezariju pri Pećskom manastiru, i mnogo uradio na unapređenju crkve uz pripomoć svoga brata, velikog vezira Mehmeda Sokolovića, upokojio se 1574. god; Gavril, po rodu plemić od Rajića, učestvovao na Moskovskom saboru pri patrijarhu Nikonu, zbog čega bude od Turaka istjazavan za veleizdaju i obešen 1656. god. Uz ove još se pominju Jevstatije, Jakov, Danilo, Sava III, Grigorije, Jovan, Maksim i Nikon. Mnogi od njih podvizavali su se u Sv. Gori, no svi behu „rabi blazi i verni, dobri že delatelïe vinograda Gospodnя“.