SVETAČNIK 3. MAJ – SVETI NIKOLAJ ŽIČKI, NEDELJA RASLABLJENOGA

3. maj 2015. godine

PREPODOBNI TEODOR TRIHIN

Prepodobni Teodor Trihin je bio iz Carigrada i sin bogatih roditelja. Kao mladić ostavi roditelje svoje, i dom, i bogatstvo, i nastani se u jednom pustinjskom manastiru u Trakiji. Tu sebe preda najtežim podvizima. Spavao je na kamenju – da bi samo manje sna imao – išao je vazda gologlav, i odevao se u jednu haljinu od kostreti, zbog čega je i prozvan Trihin ili Kostret. Zbog svog velikog samomučenja radi spasenja duše Bog ga obdari velikim darom čudotvorstva i za života i po smrti. Mirno je skončao oko 400. godine. Telo mu se pokazalo mirotočivim.

PREPODOBNI JOASAF SRPSKI METEORIT

Rođen je oko 1350. godine, kršteno ime je Jovan. Njegov otac je epirski vladar Simeon (Siniša) – brat po ocu cara Dušana (1331-1355). Vest o smrti oca 1369. godine zatekla ga je na Svetoj gori. Jovan ubrzo predade vladavinu nad svojom zemljom svome srodniku Aleksiju Anđelu Filantropu, poslednjem hrišćanskom vladaru Tesalije. Ubrzo se povlači u manastir na Platilitosu na Velikom Meteoru gde se zamonašio 1381. godine. Bio je veliki ktitor meteorskih manastira. Kada su Turci zauzeli Tesaliju, on 1349. godine odlazi na Svetu goru u manastir Vatoped. Oko 1410. godine vratio se na Meteore. U jednoj maloj keliji se podvizavao do smrti 1222/3. godine. Njegove mošti se danas nalaze u manastiru Preobraženja Gospodnjeg na Meteorima. Tako se sa ovim prepodobnim Joasafom završi loza Nemanjića, od koje je rodonačelnik Stefan Nemanja (sveti Simeon) i poslednji vladar Jovan (monah Joasaf) postadoše ugodnici Božji, koje Srpska crkva proslavlja kao svoje svetitelje.

SVETI NIKOLAJ ŽIČKI I OHRIDSKI

Sveti Nikolaj, Žički i Ohridski (u svetu Nikola Velimirović) rođen je 23. decembra 1880. godine u selu Leliću od roditelja Dragomira i Katarine. Posle osnovne škole, gimnazije u Valjevu i Bogoslovije u Beogradu upisao se na Starokatolički bogoslovski fakultet u Bernu, Švajcarska, gde je 1908. odbranio doktorsku disertaciju Vera u Hristovo vaskrsenje kao osnovna dogma apostolske crkve. Iduće godine odbranio je disertaciju o Berkliju u Ženevi. Dvadesetog decembra 1909. zamonašen je u manastiru Rakovici i rukopoložen u čin jerođakona i jeromonaha. Po želji mitropolita Srbije Dimitrija, jeromonah Nikolaj provodi izvesno vreme u carskoj Rusiji. Za vreme Prvog svetskog rata srpska vlada je odlučila da uputi u Englesku i Ameriku jeromonaha dr Nikolaja (Velimirovića). Sveti arhijerejski sabor Kraljevine Srbije izabrao ga je za episkopa žičkog 1919. godine. Već 1920. godine episkop Nikolaj po vlastitoj želji prelazi u Ohrid. Posle donošenja Ustava Srpske pravoslavne crkve, 1931, sprovodi u delo sjedinjenje eparhija Ohridske i Bitoljske u jedinstvenu Ohridsko-bitoljsku eparhiju sa sedištem u Bitolju. Za vreme svog arhipastirstvovanja u ovoj eparhiji episkop Nikolaj stvara u manastiru Kalištu centar ženskog monaštva, koji će pored manastira Hopova i Kuveždina biti rasadnik srpskog monaštva i popuniti mnoge prazne i opustele, za vreme Prvog svetskog rata, srpske manastire. Pokrenuo je Bogomoljački pokret i obnovio je monaški život u zapustelim manastirima u Ovčaru i Kablaru. Tri godine po smrti episkopa žičkog Jefrema, episkop ohridsko-bitoljski Nikolaj izabran je 21. juna 1936. za episkopa žičkog. Nakon njegovog ponovnog dolaska, Žička eparhija je doživela svoj duhovni preporod. Obnovljeni su mnogi manastiri i podignuti novi parohijski hramovi. Odlikovao se takođe svojom humanitarnom akcijom, podizao dečje domove i hranilišta, od Bitolja pa do Čačka, Gornjeg Milanovca, Kraljeva i Kragujevca.

Odmah posle nemačke okupacije episkop Nikolaj je interniran u manastir Ljubostinju, da bi kasnije bio premešten u manastir Vojlovicu. Ovde je bio zatočen zajedno sa patrijarhom srpskim Gavrilom. Iz manastira Vojlovice Nemci su ih 14. septembra 1944. godine odveli u logor Dahau. Oslobodili su ih Amerikanci kada su ušli u Kicbil 8. maja 1945.“ Posle svoga oslobođenja episkop Nikolaj se nije vratio u komunističku Jugoslaviju. Izvesno vreme je živeo u Engleskoj, a zatim se preselio u Ameriku. „U Americi je do poslednjeg daha nastavio misionarsku aktivnost. Pored mnogih beseda i knjiga napisanih u emigraciji, radio je kao profesor pravoslavnih bogoslovija. Predavao je u srpskoj Bogosloviji sv. Save u Libertivilu, ali je najviše živeo u ruskoj sredini, kao predavač u Akademiji sv. Vladimira u Njujorku, Bogosloviji sv. Trojice u Džordanvilu, Sv. Tihona u Saut Kananu (Pensilvanija, gde je i umro 5. (18) marta 1956. Bio je sahranjen pokraj srpskog manastira Sv. Save u Libertivilu“,“ a 1991. godine prenet je u svoj rodni Lelić.

NEDELJA RASLABLJENOG

Nedelja o raslabljenom (grč: Κυριακή του Παραλύτου), četvrta nedelja posle Vaskrsa-Pashe, posvećena čudesnom isceljenju raslabljenog bolesnika, koji je trideset osam godina bolovao (Jovan 5, 1-14). U kanonu ove nedelje Crkva slavi Vaskrsenje Hristovo, Svete žene mironosice, Arhanđela Mihaila, koji je zatalasavao vodu jednom godišnje (Jovan 5, 4) i raslabljenog. Uspomena na čudo u Siloamskoj banji, kod Ovčijih vrata u Jerusalimu, ove nedelje slavila se još u IX veku, a danas se uspomena slavi u nedelju, ponedeljak i utorak četvrte sedmice posle Pashe.